Duurzaam à la Carte: hoe KlokGroep in Wanroij de woning van 2040 bouwt

Bij KlokGroep draait duurzaamheid al langer om meer dan ambities en beleidsstukken. “We denken vooruit en werken aan wonen voor toekomstige generaties”, zegt Pleijhuis-Kleve. “Dat betekent dat we niet alleen praten over duurzaamheid, maar ook investeren in het daadwerkelijk toepassen ervan.” Die overtuiging vormt de basis van het project in Wanroij, waar zes vooruitstrevende woningen verrijzen als onderdeel van een groter plan van zeventig woningen.

Het initiatief komt niet uit de lucht vallen. In november 2024 kreeg KlokGroep vanuit het bestuur een duidelijke opdracht mee. “De opdracht was: ontwikkel duurzame houten woningen waarbij we de lat hoog leggen”, vertelt Pleijhuis-Kleve. “Zo hoog, dat ze klaar zijn voor de klimaatdoelstellingen van 2040. Dat hebben we als vertrekpunt genomen.”

In de pilot komen alle duurzaamheidsthema’s zoals CO₂-reductie, materiaalgebruik, water- en netbewust bouwen, biodiversiteit en inclusie bijeen. Pleijhuis-Kleve: “We wilden laten zien waar we met de kennis en technieken van nú al kunnen staan richting 2040.”

Geen nieuw concept, maar een menukaart

Opvallend is dat KlokGroep bewust niet koos voor een nieuw woningconcept. Ten Dam legt uit waarom. “We hébben al sterke concepten, namelijk BaseHome en Wonivo. Het doel van deze pilot is om alle duurzame oplossingen in één project bij elkaar te brengen.”

Die bundeling werkt als een menukaart, ‘Duurzaam à la Carte’ genaamd. “Voor opdrachtgevers is het kostentechnisch nog niet aantrekkelijk genoeg om alle duurzame toepassingen die er zijn in één project te stoppen”, zegt Ten Dam. “Maar op onderdeelniveau zijn veel oplossingen wél inzetbaar.”

“Er worden in Nederland meer houten woningen gebouwd, maar die herbergen niet alle duurzaamheidsthema’s die hier samenkomen.”

Opdrachtgevers – woningcorporaties, beleggers en zorgpartijen – kunnen straks kiezen welke duurzame thema’s en toepassingen passen bij hun ambities, budget en locatie. “De betaalbaarheid van wonen staat enorm onder druk”, vult Pleijhuis-Kleve aan. “Als je alle duurzaamheidstoepassingen in één keer toevoegt, wordt een woning bovendien voor de reguliere markt onhaalbaar. Door keuzevrijheid te bieden, kan een opdrachtgever zelf bepalen waar hij op inzet.”

Woningen van de toekomst

De zes woningen in Wanroij zijn uitzonderlijk duurzaam en bijna volledig biobased. “Ze voldoen nu al aan de eisen van 2040,” zegt Pleijhuis-Kleve. “Er worden in Nederland meer houten woningen gebouwd, maar die herbergen niet alle duurzaamheidsthema’s die hier samenkomen.”

Een belangrijk thema is netcongestie. “Dat gaat over slim omgaan met energie”, legt Ten Dam uit. “We maken de woning zo intelligent dat energieverbruik kan worden verschoven naar momenten waarop bijvoorbeeld de zon schijnt of de energieprijs laag is.” Alle woningen worden voorzien van een accu en een energie managementsysteem, zodat ze tijdelijk ‘off grid’ kunnen functioneren. “Dat is duurzaam richting de bewoner, maar ook richting de netbeheerder.”

Ook is goed gekeken naar de opwarming van de woningen. Pleijhuis-Kleve: “We hebben gekeken hoe we voorkomen dat woningen te snel opwarmen en dus minder energie nodig hebben om te koelen. Denk aan screens, overstekken, pergola’s en de positie van brede glasoppervlaktes.”

Slim omgaan met waterverbruik

Een ander belangrijk thema is waterbewust bouwen. “Drinkwater wordt steeds schaarser in Nederland”, zegt Pleijhuis-Kleve. “Tegelijkertijd krijgen we te maken met steeds hevigere regenbuien en langere droogteperiodes.” In het pilotproject wordt hemelwater eerst opgevangen op een groendak, waardoor het riool wordt ontlast. Daarna wordt het water opgeslagen onder de woning, in de kruipruimte. “Dat water wordt hergebruikt, bijvoorbeeld voor het toilet, de wasmachine of het besproeien van de tuin.”

Slim is ook de koppeling met weersystemen. “Als er hevige regen wordt voorspeld, kan het systeem het waterreservoir van tevoren leegmaken”, legt Pleijhuis-Kleve uit. “Zo creëren we extra buffercapaciteit precies op het moment dat het nodig is.”

Inclusie en anders wonen

Duurzaamheid in de pilotwoningen gaat verder dan techniek. Ook inclusie speelt een nadrukkelijke rol. In één rij woningen worden verschillende woningtypes gecombineerd, van starterswoningen tot eengezinswoningen. “De woningen hebben deels een privéterras én een gezamenlijke tuin,” zegt Pleijhuis-Kleve. “Dat stimuleert ontmoeting tussen de bewoners.”

Bij het ontwerp van de plattegronden werd bewust buiten de traditionele kaders gedacht. Binnen KlokGroep werd Jong Klok – medewerkers onder de 35 jaar – gevraagd mee te denken. “Zij zijn in 2040 de potentiële kopers”, zegt Pleijhuis-Kleve. “Wat vinden zij belangrijk in een woning?”

De uitkomst was verrassend praktisch. “De klassieke tv-hoek mag kleiner”, vertelt Ten Dam. “Iedereen kijkt meestal toch op zijn eigen device. Een grote leefkeuken met een ruime tafel bleek veel belangrijker.” Ook werd kritisch gekeken naar ruimtes die weinig worden gebruikt. “In dit project hebben we bijvoorbeeld geen traditionele hal meer”, zegt Pleijhuis-Kleve. “Die vierkante meters voegen we toe aan de leefruimte.”

Bewezen technieken, slim gecombineerd

KlokGroep kiest in deze pilot bewust voor bewezen technieken. “Als wij dit willen doorontwikkelen in onze concepten, gaat het om grote aantallen”, zegt Pleijhuis-Kleve. “Dan moet je wel zeker weten dat iets werkt.” De innovatie zit volgens hem vooral in de combinatie van technieken. Een voorbeeld is het Energy Management System (EMS) dat in de woningen wordt toegepast. “Alle componenten kunnen met elkaar communiceren”, vervolgt hij. “Voor de eindgebruiker moet dit eenvoudig zijn, terwijl de techniek erachter complex mag zijn. Net als bij een iPhone.”

Ook de materialen waarmee de woningen worden gebouwd, zijn zorgvuldig gekozen. De opbouw van de woningen bestaat uit houtskeletbouw met cellulose-isolatie, houten gevelbekleding en groendaken in plaats van dakpannen. “Materialen met een lagere CO₂-uitstoot”, aldus Ten Dam. De fundering bestaat uit prefab beton, in de fabriek geproduceerd en op locatie geplaatst. “En we kiezen voor vloeren die in de toekomst demontabel zijn.” 

Van pilot naar praktijk

Opdrachtgevers kunnen de woningen tijdens en na de bouw, die in het tweede kwartaal van 2026 van start gaat, bezoeken en hun feedback geven. Pleijhuis-Kleve: “Als KlokGroep zullen wij altijd adviseren welke combinaties logisch zijn. Dat is afhankelijk van de behoefte van een opdrachtgever. In het westen van het land bijvoorbeeld, speelt waterproblematiek een grotere rol, terwijl een andere opdrachtgever elders in het land misschien vooral op materiaalgebruik stuurt.”

Belangrijk is dat KlokGroep de woningen ook langdurig gaat monitoren. “We volgen ze twee jaar”, vervolgt de manager duurzaamheid. “Komen de ideeën die we bedacht hadden ook uit? Papier is geduldig, maar de praktijk moet het uitwijzen. En wat vinden bewoners er eigenlijk van?” Die data worden gedeeld met opdrachtgevers. “Zo kunnen we onderbouwen waarom iets een goede keuze is.”

Lef en vertrouwen

Het traject is niet fundamenteel anders dan bij traditionele projectontwikkeling, maar vraagt wel om vertrouwen”, zegt Pleijhuis-Kleve. “We hebben partijen nodig die samen met ons vooruit willen en durven investeren in de toekomst. Gelukkig zijn er opdrachtgevers die hiervoor openstaan. “De een misschien meer dan de ander”, vervolgt hij. “Maar door het te laten zien hopen we meer opdrachtgevers over de streep te trekken.” Ten Dam vult aan: “Je kunt het allemaal wel opschrijven, maar het past bij onze organisatie om het ook echt te dóen en te laten zien. Daar leren wij ook alleen maar van en samen met onze opdrachtgevers komen we verder.”

Oogsten voor de toekomst

Voor KlokGroep is de pilot geen eindpunt, maar een logisch tussenstation. “We weten niet precies hoe de wereld er in 2040 uitziet,” zegt Ten Dam. “Wat we wél weten, is dat we nu samen keuzes moeten maken om een stap vooruit te zijn. Zo kunnen we onze woningen beproefd en bewezen in de markt zetten en tijdig voldoen aan de duurzame doelstellingen voor 2040.” Door te experimenteren, te meten en te leren, bouwt KlokGroep stap voor stap kennis op die direct toepasbaar is in toekomstige projecten. “Als we ons beperken tot het wettelijke minimum, komen we niet verder”, vult Pleijhuis-Kleve aan. “We willen samen optrekken met opdrachtgevers om niet alleen duurzame woningen te realiseren, maar er ook voor te zorgen dat wonen in 2040 betaalbaar en toegankelijk blijft.”

KlokGroep presenteert de duurzame pilotwoningen tijdens de WOCODA op 29 januari in Jaarbeurs in Utrecht (stand 78).

Bekijk ons duurzame keuzemenu >